Teksaslı Keskin Nişancı Yanılgısı

Rastlantıları her zaman ilginç bulmuşuzdur. Neden sonuç ilişkisi kurarken çoğunlukla bizi aldatmaya meyilli düşünce yapımızın kurbanı oluruz. İşi daha da enteresan kılan da matematiği ve olasılığı hiçe sayararak yaşadığımız bu akıl tutulmasının farkında olmayışımızdır.

Kimi zaman Nostradamus’un kehanetlerinde, kimi zaman da Başkan Lincoln ile John F.Kennedy cinayetlerindeki benzerliği anlatan hikayelerde kendimizi kaybederiz.

Aç canavarlar nehirleri geçecek
Savaşın büyük bir kısmı Hister’e karşı olacak
Büyük insanların demirden bir kafese sürüklenmesine neden olacak
Almanya’nın oğlu hiçbir yasaya boyun eğmeyecek.

Ünlü Nostradamus’un 1500’lü yıllarda yazdığı bir dörtlük.
Yaklaşık dört yüzyıl sonra dünyaya gelecek ince bıyıklı diktatör bir Alman’ı tarif ettiğini düşündüğünüzde bu yazılanlar gerçekten ürpertici.

Başka bir kehaneti daha:

Batı Avrupa’nın ortalarında bir yerde
Fakir insanlardan bir çocuk dünyaya gelecek.
Konuşmalarıyla birçokların aklınca çelecek
Doğu İmparatorluğu’nda namı yürüyecek.

İlk dörtlükteki Hister kelimesinin de açıkça vurguladığı gibi Nostradamus Hitler ve İkinci Dünya Savaşı’nda bahsediyor olmalı, değil mi?

Ya da meşhur Abraham Lincoln ve John F.Kennedy cinayetleri. İki katilin adı 15 harften ve üç isimden oluşuyordu. John Wilkes Booth ve Lee Harwey Oswald ve ikisi de mahkemeye çıkamadan öldürüldü. Lincoln Ford Tiyatrosu’nda, Kennedy ise Ford tarafından üretilen Lincoln marka bir araç içerisinde vuruldu.

Yukarıda anlatılan Nostradamus’un kehanetleri ve an Lincoln ve Kennedy cinayetlerinde gizemli şeyler olduğunu düşünüyorsanız David Mcraney’in deyimiyle aslında o kadar da akıllı değilsiniz.

Koşullara uzaktan baktığınızda, tesadüflerin gerçekliğini kabul edebilirsiniz. Sinyal sizi kandırır. Gürültüyü unutuverirsiniz. Bir anlam bulduğunuzda, tesadüfleri göz ardı edersiniz fakat anlam denilen şey insan yapısıdır. Sizler Teksaslı keskin nişancı yanılgısına düşmüş olursunuz.

Yanılgı adını ahıra ateş eden kovboy senaryosunda alıyor. Zamanla ahırın bir tarafı kurşun izlerinden delik deşik olur. Kovboy, kurşun deliklerinin kümelendiği bölgeye hedef tahtası çizerek doğal bir tesadüf düzlemini üstüne yapay bir düzen oluşturur.
Eğer bir insan beynine sahipseniz, bunu sürekli yapıyorsunuz demektir. Tesadüf kümlerini biraya getirmek öngörülebilir bir normal insani mantık hatasıdır.

Nostradamus’un Hitler hakkında kehannette bulunduğu düşüncesiyle büyülendiğinizde, onun ne anlama geldiği anlaşılmayan neredeyse bin tane kehanette bulunduğunu ve bunların çoğunun hiçbir anlamı olmadığı bilgisini görmezden gelirsiniz. Hatta Hister kelimesinin Latincede Tuna Nehri anlamına geldiğini öğrendiğinizde her şey daha az çekici hale gelecektir. Eğer Lincoln ve Kennedy ilişkisinde kafanız fazla karışmıssa Kennedy’nin bir katolik ve Lincoln’un bir Babtist olarak doğduğunu göz ardı ediyorsunuz demektir. Kennedy bir tüfekle vurulurken Lincoln bir tabancayla vurulmuş. Kennedy, Teksas’ta can verirken, Lincoln Washington’da hayatını kaybetmiş. İki örnekte de hepsini gözardı ettiğiniz binlerce farklılık var fakat hedef tahtasını kümelenmiş özelliklerin çevresine yerleştirdiğinizde, vay canına!

Yaşamımızın, hatta evrenin kendisi dağınık bir kaosun ve rastgele ihitimallerin yönettiğini kabul etmek acı verici bir düşüncedir. Sizi teselli edecek, suçu başkasına yıkacak anlamlı bir şablona ihtiyaç duyduğunuzda Teksaslı keskin nişancı yanılgısına düşersiniz. Kendi çimenlerinizi biçiyor, gümüş takımınız düzenliyor, saçınızı tarıyorsunuz. Mümkün olan her an entropiye direniyor, amansız düzensiziğe karşı geliyorsunuz. Bunu yapma güdünüz ilkel bir güdü. Düzene ihtiyacınız var. Düzen bir insan olmayı, bu engebeli dünyada yönünüzü bulmayı kolaylaştırır. İlk insanlar için model tanım yiyecek bulmayı ve kendilerini zarar görmekten korumayı sağladı. Bu kelimeleri okuyabiliyorsunuz çünkü atalarınız modelleri tanıdılar ve böylelelikle besin bulmayı ve besin olmaktan kurtulmay sağladılar. Evrim bizi kümelenmiş şans eseri olaylar kümlerini arayan canlılara dönüştürdü.

Carl Sagan sonsuz uzay ve engin zaman içinde bu gezegeni ve yaşadığı çağı eşiyle paylaşmaktan keyif aldığını yazıyordu. Kaderin onları bir araya getirmediğini bildiği halde, bu onu eşiyle olduğu zamanı mucize gibi hissetmekten alıkoymadı.

Baktığımız her yerde modeller görürsünüz fakat bazıları sadece tesadüfen şekillenmiştir. Olasılığın gürültülü arka planına karşı şeyler hiçbir sebep olmaksızın zorunlu olarak bir araya gelirler. Matematik de işte tam bu şekilde iş görür. Bu çağda ve bu dünyada tesadüfleri ne zaman göz ardı edeceğinizi bilmek ve sizin neyin önemli olduğunu anlamak bu işin en önemli parçasıdır.

Daha fazlası için : You are not so smart

Teksaslı Keskin Nişancı Yanılgısı” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s