Sayısal Üstünlüğün Yerle Bir Olduğu Savaş: Cajamarca Savaşı

80000 kişilik ordusunun koruması altında olan inka imparatoru atahualpa ile 106 piyade, 62 atlı askerli Francisco Pizarro arasındaki savaş. Pizarro, Atahualpa’ yı tek bir asker kayıp vermeden esir almıştır. Tabi İnka İmparatoru denilince insanın aklına Julius Caesar gibi bir adam geliyor. Bu imparator Avrupa kadar gelişmiş toprakların imparatoru değildi. Şöyle ki;

– Pizarro’ nun askeri üstünlüğü, ispanyolların sahip oldukları çelik kılıçlar ve diğer kesici silahlardan, çelik zırhlardan, tüfeklerden, atlardan kaynaklanıyordu. Atahualpa’ nın, üzerine binip savaşacakları hayvanları olmayan birlikleri bu silahlara ancak taş, bronz ya da tahta sopalarla, sapanlarla, topuzlarla, baltalarla karşılık verebilirdi. Belirtmekte fayda var; Pegasus efsanesinin de atı evcilleştirip savaşlarda kullanan askerleri ilk defa gören toplumlar tarafından çıkarılmış olması kuvvetle muhtemeldir. Atın üstünde ölüm saçan adamlar gören toplumların uğradığı şoku düşünün. Bir de savaşları abartarak anlatan insanlar, kulaktan kulağa dolanan abartılı anlatımlar vs. Al sana bir tanrı daha. Atları savaşta kullanmayan bir ordu, habercilerin yapılan saldırıları arkasında bulunan birliklere haber verene kadar 100 defa öldürülmesi nedeniyle askeri manevralardan eksik kalıyor.

– İstilacı kuvvetlerin bağışıklık kazandığı bazı hastalıklarla istilaya uğrayan toprakların sakinlerinin ilk defa karşılaşması. Çiçek, grip, tifüs vs. İlk İspanyol saldırısı 1502′ de başarısızlıkla sonuçlandıktan sonra Aztekler çiçek hastalığından kırılmışlardı.

– Yazı. Yazılı bilgiler, sözlü bilgilere göre daha yaygın, daha sağlıklı ve daha ayrıntılı biçimde aktarılabiliyordu. Kolomb’ un yolculuklarından, Cortes’ in Meksika’ yı ele geçirişinden sonra İspanya’ ya akan bu tür bilgiler ispanyolların Amerika’ ya akın etmesine neden oldu. Mektuplar, kitapçıklar yapılacak deniz yolculuğunda nasıl bir yol izlenmesi gerektiğiyle ilgili bilgiler veriyordu. Atahualpa’ nın ispanyolların askeri gücü ve amaçlarıyla ilgili çok az bilgisi vardı. Bu az olan bilgi de Pizarro’ nun ordusunu ziyaret eden bir elçisinden aldığı bilgilerdi. Elçi, ispanyolları en düzensiz en dağınık haliyle görmüş, bu adamların savaşçı olmadıklarını, kendisine 200 yerli verilirse bunların hepsini yakalayabileceği bilgisini vermişti. Meksika’ nın bazı halkları arasında ve İnka İmparatorluğu’ nun çok kuzeyindeki komşu bölgelerde yazı yazmayı bilmek küçük azınlıkların tekelindeydi. İspanyollar inkaların kuzey sınırından yalnızca 900 km uzaktaki Panama’ yı fethe başlamışlardı ama Pizarro 1527 yılında Peru kıyılarına ilk kez ayak basana kadar ispanyol diye bir şeyin varlığından inkaların hiç haberi yokmuş gibi göründüğü aşikar. Atahualpa’ nın, Orta Amerika’ nın en güçlü, en kalabalık yerli topluluklarının ispanyolların idaresine geçtiğini duymamış bile.

– Okuryazarlık sayesinde ispanyollar insan davranışları ve tarihi konusunda müthiş bir bilgi birikiminin varisi olmuşlardı. Bunun tam tersine Atahualpa ispanyolların varlığından habersiz olduğu gibi denizaşırı gelen ülkelerden gelen istilacılar diye bir şey de bilmiyordu. Tarihte daha önce, başka bir yerde, başka birileri için böyle bir tehditin söz konusu olduğunu duymamıştı ya da okumamıştı.

– Ateşli silahların etkisi sanıldığı gibi birçok insanın ölümüne neden olmadı. Pizarro’ nun elindeki silahların doldurulması ve ateşlenmesi güçtü ve silahların sayısı oldukça azdı. Fakat psikolojik etkisi büyük oldu.

– Atahualpa’ nın en büyük hatası askeri birliklerini arkasında bırakması oldu. Yanındaki silahsız yerliler birliklerin çoğunluğunu oluşturuyordu. Ateş emrinden sonra patlayan silahlar, çalan borular, saklandıkları yerden çıkan zırhlı ispanyol birliği, süvariler silahsız yerlilerin üzerine saldırdılar. Askerler yerlileri daha da korkutmak için boyunlarına çıngırak asmışlardı. Silahsız yerliler çil yavrusu gibi dağıldı. Askeri birliklere haber ulaşana kadar Atahualpa çoktan esir edildi. Atahualpa esir edildikten sonra bile halkın üzerinde yaptırım gücü devam etmiştir. Atahualpa Pizarro’ ya fidye karşılığında serbest bırakılmasını teklif etmiş, Pizarro kabul edip fidyeyi aldıktan sonra Atahualpa’ yı öldürtmüştür. Pizarro’ nun amacı diğer ispanyol birlikleri gelene kadar inkaları oyalamaktı. Diğer ispanyol birlikleri geldikten sonra da Atahualpa’ ya ihtiyacı kalmamıştı.

– İnka İmparatorluğu’ nun 2. büyük hatası; Atahualpa esir alındıktan sonra, Pizarro’ nun kardeşi Hernando Pizarro Atahualpa’ nın önde gelen, koca bir orduya kumanda eden kumandanı Chalcuchima’ yı kandırmış, ispanyollara teslim olmaya ikna etmişti. Chalcuchima’ nın hatası İnka direncinin kırılmasında bir dönüm noktası olmuştu.

Francisco Pizarro barbar. Çakallık, yavşaklık, tavşanlık diz boyu. Ama maalesef bu kaçınılmazdı. Amerika mutlaka bir gün istilaya uğrayacaktı. İstila eden birlikleri kumanda edenin isminin Pizarro, David, Hans, Mahmut, John olması önemli değil. Amerika’ ya giden kim olursa olsun güller dağıtarak istila etmeyecekti. Pizarro ve Atahualpa üzerine düşen rolü oynayıp gittiler. Masal da burada bitmiş.

kaynak: (bkz: tüfek mikrop ve çelik)

Sayısal Üstünlüğün Yerle Bir Olduğu Savaş: Cajamarca Savaşı” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s